Η πολυπρισματική κρίση.. Και μετά τι;

Η οικονομική κρίση έφερε στην επιφάνεια μια πολυπρισματική κρίση που διαθλά πτυχές, στις οποίες αποφεύγουμε να σταθούμε είτε από άγνοια είτε ηθελημένα. Σαφώς η κινητήρια δύναμη του χρήματος διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στην ευημερία όχι μόνο ενός λαού, αλλά και παγκοσμίως. Όμως ο τρόπος που οργανώνεται η οικονομική πολιτική ενός κράτους, λίγοι καταπώς φαίνεται θυμούνται πως είναι αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής οργάνωσης. Η οποία μάλιστα πολιτική οργάνωση, παρά τον εσκεμμένο αμερικανοευρωπαϊκό αλληθωρισμό μας, δεν είναι ίδια σ’ όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις γωνιές του πλανήτη.
Βέβαια η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη οικονομία των πολυεθνικών αγορών και οι κηφήνες της, οι περιβόητοι «οίκοι αξιολόγησης», έχουν καταφέρει με ένα καλά μεθοδευμένο παιχνίδι να δείξουν τα δόντια τους ακόμα και σε κρατικές οικονομίες που φάνταζαν άτρωτες. Με λογιστικά τεχνάσματα και τη αρωγη ημιμεταφυσικών θεωριών συνωμοσίας περί παγκοσμίων λεσχών που λυμαίνονται τα όπου γης οικονομικά συμφέροντα, έχουν καταφέρει να τσακίσουν τις αντιστάσεις των κραταιών της γης. Με ατσαλάκωτες στατιστικές μετρήσεις σιδερωμένες μαζί με τα κολλαριστά τους πουκάμισα τα θινκ τανκ – ορατά και αόρατα – του παγκόσμιου οικονομικού γίγνεσθαι ποινικοποιούν ολόκληρους λαούς για σπατάλες και υπερβολές (αφού βέβαια τις προηγούμενες δεκαετίες τους έβαλαν με μπόλικο λάιφ στάιλ να καταναλώσουν την πλαστική, ψηφιακή και μηχανοκίνητη πραμάτεια τους.)
Όμως, ας μη γελιόμαστε: Οι παραπάνω παρατηρήσεις είναι προσβάσιμες πια και στον πιο κοινό νου που στρώθηκε και διάβασε για να καταλαβαίνει τι είναι τα CDs, το κραχ, η ελεγχόμενη χρεωκοπία, το μνημόνιο και όσα ποικίλα έφερε στις αποσκευές της η κρίση. Ούτε έχω στόχο να κομίσω γλαύκας σε μια Αθήνα που οι ευρωπαίοι καιροσκόποι των τελευταίων διακοσίων χρόνων έχουν καταφέρει όπως είπε στο πολύ ενδιαφέρον του άρθρο στο ΒΗΜΑ τον Ιούνιο ο Μαζάουερ να είναι στην πρώτη γραμμή εξέλιξης της Ευρώπης.
Αυτά είναι για τους … «μεγάλους». Το ζήτημα είναι άλλο: Να ξαναθυμηθούμε πως η οικονομική πολιτική είναι – το ξανατονίζω – αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής οργάνωσης. Το γεγονός ότι ειδικά στη χώρα μας έχει επινοηθεί και μηρυκάζεται σε κάθε δυσκολία η εύκολη φράση «το τέλος της μεταπολίτευσης» ή ακόμα πιο μελοδραματικά «τέλος εποχής» έχει – και δεν μπορώ να μην είμαι καχύποπτος – καταστεί το προσωπείο προκειμένου όλες οι πολιτικές δυνάμεις να αποφύγουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Και έφτασε κι η λέξη «μεταπολίτευση» από «αλλαγή πολιτεύματος» να είναι μια λέξη κενή περιεχομένου. Αντί όλοι εκείνοι που εξαργύρωσαν πολιτικά τους αγώνες τους, για να έρθει η μεταπολίτευση να ψάχνουν την ιστορική συγκυρία να την κλείσουν καλά θα έκαναν να μιμηθούν τον παρεξηγημένο Μαυρογιαλούρο και να πουν «συγνώμη κυρίες και κύριοι, λάθος!!!!». Και μετά, να κάνουν τόπο σε νέους ανθρώπους που θα έχουν στρωθεί να ξαναδιαβάσουν, ναι να ξαναδιαβάσουν από την αρχή την ιστορία πολιτικών θεωριών που πρεσβεύουν τα κόμματα που (καταχρηστικά συχνά) εκπροσωπούν.
Γιατί πολιτικό πολιτισμό διαθέτουμε! Από τους σοφιστές, την πλατωνική Πολιτεία και τα αριστοτελικά Πολιτικά, ως τις πολιτικές ιδέες του Γαλλικού Διαφωτισμού και τις μαρξιστικές και αναρχικές πολιτικές θεωρίες των δυο περασμένων αιώνων, τόσο ως Έλληνες όσο και ως Ευρωπαίοι έχουμε τις θεωρητικές βάσεις να οργανωθούμε πολιτικά είτε ως καπιταλιστική οικονομική πρακτική είτε ως σοσιαλιστικού ή αναρχικού τύπου (του Μπακούνιν και όχι του … μπαχαλάκη) κοινωνία. Εκεί που αληθινά πάσχουμε ως παγκόσμια κοινωνία είναι οι φορείς του πολιτικού πολιτισμού, πρωτίστως οι λαοί και κατ’ επέκτασιν οι ηγέτες τους.
Αλλά άπαντες… ποιούσιν την νήσσαν: η Δεξιά ντρέπεται αενάως να πει καθαρά πως μια νεοφιλεύθερου τύπου οικονομική οργάνωση εκμηδενίζει το κράτος - πρόνοια και η Αριστερά στη σιγουριά της ελάσσονος αντιπολίτευσης φανερώνεται ανέτοιμη να δώσει ένα σαφές σχέδιο υπόθεσης εργασίας: Πώς θα οργανωθεί η κοινωνία μας, αν γίνει η ανατροπή και επικρατήσει η πολυπόθητη επανάσταση; Και κάπου στη μέση το ΠΑΣΟΚ στο Κέντρο, εκπροσωπούμενο από μυαλά παλιά αλλά και νέα προσπαθεί να χωρέσει σε πρακτικές μάλλον ξένες προς την αρχική του καταγωγή.
Κάπου διάβασα τον όρο μετα – μεταπολίτευση… η αποθέωση του βερμπαλισμού. Μετά χρειάζονται μόνο νέοι άνθρωποι με σαφείς ιδέες, χωρίς περιστροφές. Τίποτε άλλο.

 Το έπος του ’40 και η ομοψυχία

Το ηρωικό έπος του 1940 δεν θα είχε γραφεί, αν δεν υπήρχε η αξιοθαύμαστη ομοψυχία του Ελληνικού λαού. Πάντα, μπροστά σε κρίσιμες ώρες ο λαός έδειχνε ομοψυχία, που του επέτρεψε να αποτελείται η Ιστορία του από χρυσές σελίδες.
Υπάρχει όμως και η μεγάλη ιστορική αντίθεση μεταξύ των συνθηκών του 1940 και του 1922 αφού τότε η Χώρα πολεμούσε στα μικρασιατικά πεδία διαιρεμένη, και αυτό ήταν μια από τις αιτίες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Δηλαδή αυτή η ομοψυχία, αυτή η σύμπνοια του ‘40, είναι και το ζητούμενο των ημερών μας, μπροστά στην μεγάλη οικονομική κρίση, την οποία καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε .
Αλίμονο όμως στην Δημοκρατία, αν την ομοψυχία δεν είναι ικανοί να την εμπνεύσουν οι πολιτικοί μας και χρειάζεται ένας δικτάτωρ. Είναι ύβρις απέναντι στο μεγαλύτερο αγαθό του ελληνικού πολιτισμού, την Δημοκρατία. Το 1940, μπροστά στον φόβο μιας επίθεσης από τις ναζιστικές και φασιστικές δυνάμεις, ο λαός είχε από μόνος του ετοιμαστεί να αντιμετωπίσει την μεγάλη πρόκληση ενωμένος. Αυτή η ενότητα τον οδήγησε στο δεύτερο μεγάλο θαύμα, την Εθνική Αντίσταση.
Την ίδια ομοψυχία και καρτερία δείχνει και σήμερα μπροστά στην μεγάλη οικονομική κρίση. Έτσι, τουλάχιστον, διατρανώνει με τις απαντήσεις του σε όλες τις δημοσκοπήσεις. Η βοή από το ‘40 πρέπει να φθάσει στα αφτιά των επισήμων, που θα παρακολουθούν τις παρελάσεις. Τα χωρίς ευθύνη, για το υποθηκευμένο μέλλον τους, παιδιά που θα παρελάσουν, έχουν δικαίωμα να ελπίζουν ότι θα ζήσουν καλύτερες ημέρες και εμείς είμαστε αυτοί που έχουν την υποχρέωση να την εξασφαλίσουν. Δηλαδή ,μέσα στο καυτό πολιτικό καμίνι των ημερών μας, πρέπει να ατσαλώσουμε το μοναδικό όπλο μας, που θα μας βγάλει από την κρίση, την ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΨΥΧΙΑ, γιατί αυτή είναι που απαιτείται σήμερα, παρά ποτέ άλλοτε.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΘΑΝ. ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Εμείς, οι άλλοι και η κρίση

Μέσα στην αναταραχή που δημιούργησαν τα, πράγματι, σκληρά νέα μέτρα, μας διέφυγε το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο. Ξεχνάμε ότι η ελληνική οικονομία δεν είναι ανεξάρτητη από τις οικονομίες των εταίρων μας στην Ε.Ε. και αντανακλά ακόμα και στην οικονομία των ΗΠΑ. Στην παγκοσμιοποιημένη αγορά η μια οικονομία στέκεται πλάι στην άλλη και, όταν κάποια καταρρεύσει, παρασύρει και τις υπόλοιπες.
Πολλοί οικονομολόγοι κατηγορούν ευθέως την πολιτική της Γερμανίας για την καθοδική πορεία του ευρώ. Στελέχη του ΔΝΤ ζητούν από τις χώρες να χαλαρώσουν τα μέτρα λιτότητας. Από την άλλη έφθασε η ώρα της Ιταλίας να δεχθεί την επίθεση των Οίκων Αξιολόγησης. Η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι ανακοίνωσε ότι θα πάρει επιπλέον μέτρα λιτότητας. Εκτός από τις δικές μας εγγενείς αδυναμίες, η αλήθεια είναι ότι η σωτηρία μας εξαρτάται κατά μεγάλο μέρος και από την διεθνή σταθερότητα, που όμως εν προκειμένω αναζητείται. Η μη επίτευξη των στόχων του Μνημονίου δεν είναι μόνον υπόθεση της κυβέρνησης, όπως θέλει να δηλώνει ο επικεφαλής της τρόικα Πολ Τόμσεν για να αποσείσει τις ευθύνες του ΔΝΤ.
Ο ελληνικός δημόσιος τομέας χρειάζεται εξορθολογισμό και αναδιάρθρωση. Στη περίπτωση όμως που δεν εξορθολογιστεί και αναδιαρθρωθεί η πολιτική της παγκόσμιας οικονομίας και δεν μπει κάποια τάξη, οι χώρες θα πτωχεύσουν η μία μετά την άλλη (και όχι μόνον οι ήδη «προβληματικές» ) και οι μόνοι που θα τρίβουν τα χέρια τους είναι οι κάθε λογής κερδοσκόποι, που χαίρονται στην αναμπουμπούλα από την έλλειψη ενός σχεδίου σταθερότητας για όλον τον πλανήτη. Δυστυχώς, η έλλειψη πολιτικής βούλησης και θάρρους των ηγετών των χωρών με δυνατές οικονομίες, τους έφερε στην θέση των αρπακτικών κερδοσκόπων, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι έτσι «πριονίζουν το κλαρί που κάθονται».
Από την πλευρά τους οι Έλληνες πολίτες δικαιολογημένα διαμαρτύρονται για τα οικονομικά μέτρα που πλήττουν καίρια τους εργαζομένους, προσπαθούν να ανταποκριθούν πληρώνοντας από το υστέρημά τους δυσβάστακτους φόρους, νιώθουν αγανάκτηση και οργή , φωνάζοντας ότι «δεν πάει άλλο».
Ως εκ τούτου, στη παρούσα φάση η Τρόικα θα πρέπει σταματήσει να ζητά την επιβολή και άλλων δυσβάσταχτων μέτρων και να καταβάλει την πολυπόθητη δόση ώστε να μπορέσουμε να βγούμε από το τούνελ στο οποίο βρισκόμαστε.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΘΑΝ. ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Η επέτειος της 3ης Σεπτεμβρίου

Στην πολιτική ανεμοζάλη της αποστασίας, μια ομάδα νέων πολιτικών συσπειρώθηκε γύρω από τον Ανδρέα Παπανδρέου και μοιράστηκαν μαζί του το όραμα για μια καλύτερη, ανεξάρτητη και πιο δημοκρατική Ελλάδα. Η ομάδα αυτή διευρύνθηκε και ατσαλώθηκε ακόμα περισσότερο στα μαύρα χρόνια της επτάχρονης στρατιωτικής δικτατορίας. Με την μεταπολίτευση, το Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Κίνημα (ΠΑΚ) μετασχηματίστηκε σε πολιτικό κίνημα, το ΠΑΣΟΚ με την διακήρυξη της 3ης Σεπτεμβρίου 1974. Η επιλογή της ημερομηνίας δεν ήταν τυχαία. Η χώρα μέχρι τότε παρέπαιε σε μια αμφίβολη δημοκρατία. Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ ήταν μια επαναστατική πράξη. Η προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου και οι θέσεις του κινήματος βρήκαν μεγάλη απήχηση στον λαό, που το αγκάλιασε και το εξέλεξε πανηγυρικά στις εκλογές του Νοεμβρίου 1981.
Τότε άρχισαν τα δύσκολα. Η νέα κυβέρνηση είχε να αντιμετωπίσει μία διεθνή συνθήκη, που δεν είχε την διπλωματική δύναμη να ανατρέψει, την είσοδο της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ. Η πολιτική των κυβερνήσεων της ΝΔ είχε οδηγήσει στην πλήρη αποβιομηχάνιση της πατρίδας, δέσμευση του Κ. Καραμανλή για την είσοδό μας στην ΕΟΚ. Τότε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είχε να αντιμετωπίσει τον εφιάλτη μιας πρωτοφανούς ανεργίας. Ανασκουμπώθηκαν ο Ανδρέας και τα κυβερνητικά στελέχη. Αντιμετώπισαν όλα τα προβλήματα και παράλληλα πρόσφεραν κοινωνικές παροχές (όπως το ΕΣΥ), ενώ υλοποίησαν τις δημοκρατικές υποσχέσεις τους με την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και την παροχή συντάξεως στους αγωνιστές της. Η πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ ήταν, σίγουρα, η πιο πετυχημένη.
Αυτό ανησύχησε ντόπιους και ξένους «φίλους» και ακολούθησε το βρώμικο ’89. Δυστυχώς όλη αυτή η ανωμαλία συνέπεσε με την σοβαρή ασθένεια του Ανδρέα Παπανδρέου και την εμφάνιση ομάδων δελφίνων για την καρέκλα του προέδρου. Το ΠΑΣΟΚ έπαυσε να είναι κίνημα και μεταλλάχθηκε σε κόμμα, με όλα τα αρνητικά στοιχεία του ελληνικού παλαιοκομματισμού. Το κόμμα δεν βρήκε ποτέ ξανά την ενωτική σύμπνοια αγώνα, που το διέκρινε και το ξεχώριζε κατά την πρώτη τετραετία του. Σκάνδαλα και «σκάνδαλα», αποδόμησαν την ενότητα κι έχασε την δημοφιλία του. Οδηγήθηκε σε ταπεινωτική ήττα το 2004.
Η εκλογή του Γ. Παπανδρέου γέννησε καινούργιες ελπίδες στους φίλους και τα μέλη του κόμματος. Ο νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε να λύσει πολλά προβλήματα. Εκτός από την πολεμική της ΝΔ, είχε να αντιμετωπίσει και εκείνους, που κατά κανένα τρόπο δεν ήθελαν το ΠΑΣΟΚ να βρει και πάλι την φιλολαϊκή αγωνιστική ενότητά του, ενώ μεγάλα εμπόδια έφερναν στελέχη του κόμματος, διαποτισμένα από μια παλαιοκομματική νοοτροπία. Όμως ο λαός δεν το είχε ξεχάσει. Στην πιο δύσκολη στιγμή της βαθειάς οικονομικής κρίσης σε αυτό εναπόθεσε και πάλι τις ελπίδες του. Αλλά μέσα στην παγκοσμιοποιημένη αγορά εύκολα το εμπόδιο έγινε βουνό. Η χαμένη ενότητα του ΠΑΣΟΚ έπρεπε και πάλι να βρεθεί. Δεν φθάνει όμως αυτή, χρειάζεται περαιτέρω και εθνική ενότητα, για να μη μας συνθλίψουν οι συμπληγάδες της οικονομικής κρίσης, ελληνικής και ευρωπαϊκής. Τώρα η ανάγκη εύρεσης του εφικτού είναι καθήκον όχι μόνον της κυβέρνησης, αλλά όλου του πολιτικού κόσμου. Στο σεισμό των αλλαγών, που αποδομεί όλα τα παραδοσιακά μέχρι τώρα κράτη, πρέπει να περισώσουμε μέσα από τα ερείπια όσα περισσότερα μπορούμε. Αυτό δεν γίνεται χωρίς σύμπνοια και σκληρό αγώνα. Ας είναι οδηγός μας η αγωνιστική ενότητα της πρώτης τετραετίας του ΠΑΣΟΚ. Αυτό είναι και το μήνυμα που όλοι πρέπει να εισπράξουμε από τον εορτασμό της 37ης επετείου από την διακήρυξη της 3ης Σεπτεμβρίου.